Antalya Şehri Hakkında

 Türkiye'nin Antalya ilinin merkezi olan şehirdir. Türkiye'de "turizmin başkenti" olarak görülür. Özellikle yaz aylarında Antalya'yı ziyaret eden turist sayısı artar.

Antalya

Antalya, 1980 yılından sonra uygun iklim koşulları ve turizm nedeniyle hızla gelişmiş ve buna paralel olarak günümüzde Türkiye'nin en kalabalık beşinci ili olmuştur.  Antalya'da ekonomik hayat büyük oranda ticaret, tarım ve turizme dayalıdır.

Antalya ilinin kapsadığı bölge tarih öncesinden günümüze dek pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır ve Türkiye'de en çok antik kent bulunan ildir. Sırasıyla Likyalılar, Lidyalılar, Pamfilyalılar, Bergamalılar, Romalılar, 
Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Osmanlılar ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti hâkimiyetinde bulunan Antalya bu medeniyetlerin hiçbirine başkentlik yapmamıştır.

Antalya, 2015 yılında G20 Zirvesi'ne ve 2016 yılında ise Expo 2016'ya ev sahipliği yapmıştır.

Antalya'nın simgeleri arasında Saat Kulesi ve Kaleiçi Bölgesi yer alır.

Antalya il merkezinin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 49 metredir.

Antalya il merkezinin yüzölçümü ortalama 20,909 km²dir.

Köken bilimi

Antalya'ya adını veren II. Attalos'un şehir merkezindeki heykeli

Helenistik dönemde Bergama Kralı II. Attalos (MÖ 159-138), askerlerine "Gidin ve bana yeryüzündeki cenneti bulun" der. Askerlerinin gösterdiği yer olan bugünkü Antalya'yı beğenen II. Attalos, bölgenin stratejik önemini dikkate alarak buraya bir liman şehri kurdurur ve kenti kendi adına “Ataleia” olarak adlandırır. Şehrin adı eski Arap kaynaklarında “Antaliye Türk kaynaklarında ise “Adalya” olarak anılır. Yerleşme, 20. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren “Antalya” olarak adlandırılmıştır.

Antalya adı, biyolojide takson isimlerinde antalyaensis, antalyensis, antalyanus, antalyana biçimlerinde kullanılır.
 

Tarihçe

İlk Çağ öncesi

Karain Mağarası girişi

Anadolu'da insana ait bilinen en eski yerleşim alanlarından biri, Antalya kent merkezinden yaklaşık 30 km kuzeybatıda, Korkuteli yolu üzerinde, Toros Dağlarının Akdeniz'e bakan yamaçlarında bulunan Karain Mağarası'dır. Tarihlendirilmesi günümüzden yaklaşık 500 bin yıl öncesine, başka bir deyişle Eski Taş Çağı'nın ilk dönemlerine aittir. Bu dönem, günümüzden 2 milyon ile 140 bin yıl öncesi arasındaki evreyi içerir. Karain'de mağara adamlarına (homo sapiens neandertalensis) ilişkin kemik kalıntıları da ele geçmiştir. Bu kalıntılar, tüm Anadolu'da ele geçen en erken fosil kalıntılarıdır.

Bölgenin en eski tarih öncesi dönem buluntularını içeren Karain Mağarası, Eski Taş Devri ve Cilalı Taş Devri'nden, Beldibi Mağarası ise Orta Taş Çağı'ndan veriler sunar. Bademağacı Höyüğü'nde yapılan kazılarda Cilalı Taş Çağı yerleşimlerine, buluntularına ve insanın yerleşik hayata geçişinin ilk izlerine rastlanır. Bunlara Karataş, Semahöyük'te yapılan kazılarla elde edilen Erken Tunç Çağı bulguları da eklendiğinde, bölgede Eski Taş Çağı'ndan günümüze kadar kesintisiz bir uygarlık vardır.

 

Antalya ilinde 19 tane ilçe vardır.

Merkez ilçeler:

Aksu
Döşemealtı
Kepez
Konyaaltı
Muratpaşa

Diğer ilçeler

Akseki
Alanya
Demre
Elmalı
Finike
Gazipaşa
Gündoğmuş
İbradı
Kaş
Kemer
Korkuteli
Kumluca
Manavgat
Serik
 

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri

Antalya İl Nüfusu: 2.777.677 (2025 sonu). İlin yüzölçümü 20.177 km2dir. İlde km2ye 138 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 5.322 kişi ile Muratpaşa'dır.) İlde yıllık nüfus artış oranı %2,04 olmuştur. 9 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 19 ilçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 913 mahalle bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Aksu (+%5,46), Gündoğmuş (-%5,44)

 

Antalya şehrinin ilk kurulduğu yer olan Kaleiçi çok dar sokakların ve kalıcı yerleşimin seyrek olduğu bir alandır. Kaleiçi turizm amaçlı kullanılmaktadır.

Antalya ili, güneyde yer alan bu şehrin turizm alanı ilan edilmesinden sonra hızla kalabalıklaşmıştır. Özel ve kamu sektörü yatırımları kent merkezi ve çevresinde yoğunlaşmış, bu gelişmeyle birlikte artan iş olanakları, yoğun bir nüfus göçüne yol açmıştır. Turizm olanaklarının çeşitliliği, buna bağlı olarak tesisleşmenin gelişmişliği, her mevsim tarıma uygun toprakları, ulaşım sistemlerinin kullanışlılığı, denize kıyısı olması gibi nedenlerin göçü teşvik ettiği söylenebilir. 1927 sayımında 206.270 olan il nüfusu,zamanla artan doğum oranı ve göçle  birlikte katlanarak artmış ve günümüzde 2 milyonu geçmiştir. Göçlere rağmen, 2008'de Antalya'da işsizlik oranı (%10,7) Türkiye genel işsizlik oranı (%11,9)’nın altındaydı. İşgücüne katılım açısından da (%57) TÜİK tarafından belirlenen 26 bölge arasında ikinci sıradaydı. İstihdam edilenlerin %45’i hizmetler, %5’i sanayi, %50’si ise tarım sektöründe çalışmaktadır. Bu oranlar, Türkiye genelinde ise sırasıyla %49, %27 ve %24’tür.

2013’ten önce, nüfusun 1.000.081’i il merkezi sınırları içinde, 919.648’i ise ilçe sınırları içindeydi. Bu durumda, il nüfusunun %52’si merkezlerde (il ve ilçe merkezleri), %48’i ise köy ve beldelerde yaşamaktaydı. Antalya, 2016 yılı itibarıyla nüfus bakımından 81 il arasında beşinci sıradadır. 2.328.555 kişilik Antalya nüfusu, bir önceki yıla göre 40.099 kişi artmış ve Türkiye nüfusu içindeki Antalya’nın payı %2,64’ten %2,92’ye yükselmiştir.

Antalya’daki nüfus, Türkiye geneline göre daha yüksek bir eğitim düzeyine sahiptir. 2008 verilerine göre, 15 yaş üstü nüfusun okuma yazma oranı toplam il nüfusunun %97'sini (erkeklerde %91, kadınlarda %86'sını) oluşturur, Türkiye genelinde ise bu oran %83'tür (erkeklerde %88, kadınlarda %79). Bu farklılık, özellikle üniversite mezunları arasında daha belirgindir. Antalya’da üniversite ve yüksekokul mezunlarının toplam nüfusa oranı yaklaşık %7 iken, Türkiye genelinde bu oran %5,4’tür.

 

Konumu ve sınırları

Antalya'nın Türkiye'deki konumu

Antalya ili Türkiye'nin güneybatısında, 29° 20'-32° 35' doğu boylamları ile 36° 07'-37° 29' kuzey enlemleri arasındadır. Güneyde Akdeniz, kuzeyde ise denize paralel uzanan Toros Dağları ile çevrilidir. Doğusunda Mersin, Konya ve Karaman; kuzeyinde Isparta ve Burdur; batısında ise Muğla illeriyle komşudur. İlin yüzölçümü 20.177 km²''dir. Bu, Türkiye yüzölçümünün %2,6'sına karşılık gelir. Akdeniz Bölgesi'nin batısında bulunan Antalya ili, bölge yüzölçümünün ise %17,6'sını oluşturur.

İl arazisinin %77,8'i dağlık, %10,2'si ovalık, %12'si ise engebelidir. İl alanının 3/4'ünü kaplayan Toros Dağları'nın birçok tepesi 2500-3000 metreyi aşar. Batıdaki Teke yöresinde geniş platolar ve havzalar yer alır. Çoğunlukla kireçtaşlarından oluşmuş bu dağlar ve platolar üzerinde, kireçtaşlarının erimesiyle oluşmuş mağaralar, düdenler, yer altı su kaynakları, dolinler, uvalalar ve daha geniş çukurluklar olan polyeler gibi büyüklü küçüklü karst şekilleri yaygın olarak görülür. İlin topoğrafik açıdan gösterdiği değişkenlik, iklim, tarım, nüfus ve yerleşme açısından farklı ortamlar oluşmasına neden olmaktadır. Ayrı özellik gösteren bu alanlar, sahil bölgesi ve yayla bölgesi olarak tanımlanır.

İklim

Antalya'nın iklimi genel olarak Akdeniz iklimine girmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı olan bu iklim tipi, "Mutedil Deniz ve Sıcak Deniz İklim Sınıfı"na girer. Ancak daha iç kesimlerde, "Soğuk Yarı-Kara İklim" tipi etkili olmaktadır. Yazın ortalama sıcaklık 28 – 36 °C arasındadır. Öğle saatlerinde termometrenin 40 °C'nin üzerine çıktığı görülür. Ocak ayında ise sıcaklık ortalama 10 – 20 °C arasında değişir. Kıyı kesiminde kar çok ender görülür. Don olayı ise nadir görülür ve her kış yaşanmaz. Yağışsız günlerde hava genellikle açık ve güneşlidir. İlde yıllık ortalama nispi nem oranı %64 civarındadır.

Antalya'nın kıyı bölgesinde yazlar hem uzun hem de sıcaktır. Kışlar bile ılıman geçer. Yazın neredeyse hiç yağış görülmez; yağmur en çok kış aylarında, daha seyrek olarak ise ilkbahar ve sonbaharda sağanak hâlinde yağar. Yılın ancak 40 – 50 günü kapalı ve yağışlı geçer. Antalya, yılda ortalama 300 güneşli gün yaşar. 18,7 °C yıllık sıcaklık ortalamasıyla, yılın 12 ayı turizme açık ender bölgelerden biridir. Yılın dokuz ayı denize girilebilir.

Kaynakça: Wikipedia